Tehlikeli operasyon
ABD’nin İran’a yönelik saldırılarda 2 uçağının düşmesi sonrası pilotları kurtarmak adına büyük bir ‘zaman karşı yarış’ başladı. ABD özel kuvvetleri, iki savaş uçağının düşürülmesinin ardından kayıp bir mürettebat üyesini kurtarmak için Cuma gecesi geç saatlerde İran’a girdi. F-15’te bulunan iki pilottan birinin sağ olarak kurtarıldığı açıklanırken, ikinci pilot için operasyon devam ediyor.
ABD özel birlikleri Huzistan eyaletinde operasyon başlatırken, F-15 jetindeki kayıp pilotun uçağın silah sistemleri sorumlusu olduğu belirtildi. Düşürülen diğer uçak olan A-10 Warthog tipi uçağın pilotunun ise fırlatma koltuğuyla atladığı ve daha sonra kurtarıldığı belirtildi.
Helikopterler görüldü
Sosyal medyada paylaşılan ve doğrulanan bir videoda, İran’ın güneyindeki Huzistan eyaletinde bir yakıt ikmal uçağı ile iki helikopterin alçak uçuş yaptığı görülüyor. Cuma günü İran’dan doğrulanan görüntülerde, ABD askeri helikopterlerinin ve en az bir yakıt ikmal uçağının ülkenin Huzistan eyaleti üzerinde faaliyet gösterdiği görüldü. Bununla birlikte bazı videolarda, rejim polislerinin helikopterlere ateş açtığı da görüldü.
Zamana karşı yarış
İran ordusunun da pilotu bulmak üzere arama çalışması başlattığını bildirildi. Hem ABD askerlerinin hem de İranlıların pilotu bulmak adına büyük bir yarışa giriştiği ifade ediliyor. Bölgedeki İranlılara, pilotun yakalanması için yaklaşık 60 bin dolarlık (10 milyar tümen) ödül teklif edildiği öğrenilirken, ABD Başkanı Donald Trump ise kayıp pilotun zarar görmesi durumunda ne yapacağı konusunda yorum yapmaktan kaçındı.
Operasyon nasıl düzenleniyor?
Pilotu kurtarmak adına düzenlenen operasyon, ABD’nin onlarca yıldır sürdürdüğü askeri arama ve kurtarma görevlerinin en son örneği oldu.Bu operasyonlar Vietnam savaşında şekillenirken, günümüze dek gelişerek devam etti. Operasyon, ABD ordusunun seçkin muharebe arama ve kurtarma (CSAR) birliği tarafından gerçekleştiriliyor. Helikopterlerle bölgeye getirilen CSAR birliğine yakıt ikmal uçakları, İHA’lar ve diğer askeri uçaklar destek sağlıyor.
“Başkaları yaşasın diye”
ABD Deniz Piyadeleri eski özel operasyon uzmanı Jonathan Hackett, BBC’ye yaptığı açıklamada kurtarma ekiplerinin önceliğinin yaşam belirtisi bulmak olduğunu söyledi. Hackett, ekiplerin son bilinen konumdan hareketle zorlu arazi şartlarında kişinin ilerleyebileceği mesafeyi hesaplayarak arama yaptığını belirtti. CNN’e konuşan eski özel kuvvetler görevlisi Bryan Stern ise, görevin ‘çok tehlikeli ve karmaşık’ olduğunu söylerken, zamanın kritik olduğunu belirtti. Stern, “Muhetemelen yaralı olarak bir buçuk gündür kaçıyor. Bu düşman hattında çok uzun bir zaman” dedi.
CSAR birliğinin son derece tehlikeli bir operasyona başladığı ifade edilirken, bu birlikler ordunun ‘İsviçre çakısı’ olarak anılıyor. Birliğin sloganı ise “Bunları yapıyoruz, başkaları yaşasın diye.”
Filmlere konu olmuştu! 1995 Bosna’yı hatırlattı
ABD, benzer bir olayı 1995 yılında Bosna Savaşı esnasında yaşamıştı. NATO, Sırplara karşı Boşnak sivilleri koruma hedefiyle savaşa müdahil olmuş, bir uçuş yasağı sağlanması için askeri operasyonlar gerçekleştirmeye başlamıştı. Bu operasyonlar esnasında Scott O’Grady isimli Amerikan pilotunun kullandığı F-16, Sırp füzelerinin hedefi olmuş ve vurulmuştu.
Fırlatma sistemiyle uçaktan ayrılan O’Grady, Sırpların hakimiyetindeki topraklara düşmüş ve Sırp askerlerin yoğun saldırısına maruz kalmıştı. 6 gün boyunca kaçan ve saklanan O’Grady, tüm eğitimini kullanmış ve Sırp güçlerini atlatmayı başarmıştı. O’Grady’nin 6 gün sonunda sinyal göndermeyi başarması sonrası büyük bir kurtarma operasyonu gerçekleştirmiş ve ABD pilotunu kurtarmıştı. Bu olay, daha sonra 2001 yılında çekilen ‘Düşman Hattı’ filmine konu olmuş, Owen Wilson’un başrolündeki film büyük başarı kazanmıştı. 1995’teki bu olay dışında 1999’da Kosova’da da benzer bir operasyongerçekleşti. Irak ve Afganistan’da çok sayıda benzer operasyondüzenlenirken, 2005’te Afganistan’da gerçekleşen olay da yine bir filme konu oldu.
İHTIMALLER NE? Pilotun İran tarafından bulunması rejim için hem önemli bir pazarlık kozu, hem de önemli bir propaganda şansı olur. Pilotun İran televizyonlarında propaganda unsuru olarak kullanılması ve daha sonra da ABD’ye karşı önemli bir pazarlık kozu haline gelmesi kaçınılmaz. Pilotun ABD tarafından bulunması, Washington’un olayı fazla yara almadan atlatmasını sağlar, operasyon övgü alır. Pilotun sağ olarak geri getirilmesi Trump’a siyasi kazanım sağlar, ABD’nin benzer operasyonlarını hatırlatır ve bu konudaki gücünü ortaya koyar. 23 yıl sonra ilk ABD’nin İran’da düşürülen son iki uçağı, bu ülkenin 23 yıl aradan sonra bir çatışmada kaybettiği ilk uçaklar oldu. ABD en son 2003’te Irak’ta bir A-10 Thunderbolt kaybetmişti.
Hava hakimiyeti iddiası çürüdü
Bu, ABD uçaklarının çatışmada ilk kez düşürüldüğü olay ve Trump’ın ulusa sesleniş konuşmasında ABD’nin “İran’ı yendiğini ve tamamen yok ettiğini” söylemesinden sadece iki gün sonra gerçekleşti. Düşürülen uçaklar, Trump yönetiminin İran semalarında tam hakimiyet kurulduğu yönündeki iddialarına zarar verdi. Nitekim İran Meclis Başkanı Muhammed Bakır Kalibaf, sosyal medya hesabından ABD Başkanı Donald Trump’ın açıklamalarıyla alay eden bir paylaşım yaptı. Kalibaf “Başlattıkları bu mükemmel ve stratejisiz savaşta İran’ı 37 kere yendikten sonra ‘rejim değişikliği’ hedefleri yerini ‘Hey! Pilotlarımızı bulabilir misiniz? Lütfen’ çağrısına bıraktı” ifadelerini kullandı.
Uzman yorumu: Öncelikli işi kendini korumak
Emekli Hava Korgeneral Erdoğan Karakuş, kurtarma maratonunu Milliyet’e değerlendirdi. Kayıp askerin öncelikli işinin kendini korumak olduğuna dikkat çeken Karakuş şunları söyledi:
“Paraşütle atlamak kolay iş değildir. Uçaktan fırlatma sandalyesiyle ayrıldığınızda 33 metre yukarı fırlatılırsınız. Sandalye sizden 27 kat büyük bir güçle baskı yapar, 27g kuvvetiyle mücadele için pilotlar devamlı antrenmanyapar.Atlamada beliniz kırılabilir ya da başka zararlar görebilirsiniz, yerde kaçma girişiminizi ciddi etkileyebilir. 10 bin metreden atladıysanız eksi 30 derece gibi bir soğuktan kendinizi koruyabilmeniz gerekir. Paraşütünüzü bulunduğunuz bölgeye göre açmanız gerekir. Düşman arazisinde asgari irtifada açılır. Yere ulaştığınızda önce sağ kalmalısınız.
Tulum5-6 gün yeter
Kaçma-kurtarma kursu bütün pilotlara yaptırılır. Oldu ki hemen kurtulamadınız, etraftaki bitki, mantalardan hangileri yenir; hangi hayvandan nasıl yararlanılır bilirsiniz. Üzerinizde de dingi dediğimiz tulum olur. Asgari ihtiyaçlar için 5-6 gün yaşayacak düzen kurulmuş vaziyette vardır. Deniz suyunu tatlı suya çevirmek için ilaç, balık tutmak için olta, bıçak, tabancalarla birlikte inersiniz.
Tabii bulunmak için sinyal vermeniz gerek. Arama kurtarmanın sizin ülkenizden olduğunu hissedersiniz sinyal vermeye çalışırsınız ve sinyali de kısa tutarsınız. Ayrıca, ışık ya da açık bir hava varsa ayna gibi değişik yöntemler kullanarak pilotun sizi görmesini sağlarsınız. Süreç uzarsa düşmanın eline geçme ihtimaliniz yükselir. Hava arama kurtarma ekipleri, her ülkenin en iyi arama kurtarma ekipleridir.” HANDE ATILGAN / Ankara
