ABD, KAAN hamlesinden rahatsız! Washington-Riyad arasında F-35 çıkmazı
Suudi Arabistan’ın silah tedarikinde ortaklarını çeşitlendirme yönündeki adımları, ABD yönetiminde rahatsızlığa yol açtı.Middle East Eye'ın haberine göre, mevcut ve eski ABD’li yetkililer, Riyad’ın Türkiye'yle yürüttüğü savunma görüşmelerinin Washington’un Suudi silah pazarındaki payını azaltabileceği endişesi yarattığını belirtti.
Suudi Arabistan Veliaht Prensi Selman, kasım ayında Beyaz Saray’da ağırlanmış; ABD Başkanı Trump, Riyad’ın gelişmiş F-35 Lightning II savaş uçaklarını satın alacağını ve kapsamlı bir stratejik savunma anlaşmasının devreye alındığını açıklamıştı.
Ancak Trump yönetiminin "anlaşma odaklı diplomasi" yaklaşımı çerçevesinde ABD’li yetkililer, Suudi Arabistan’ın bölgedeki diğer ülkelerle yürüttüğü savunma temaslarına ilişkin netlik talep etmeye başladı. Washington’dan gelen itirazlar sonrası Riyad’ın, Pakistan’a verdiği milyarlarca dolarlık krediyi savaş uçağı alımına dönüştürerek JF-17 Thunder tedarik etmeyeceği yönünde güvence verdiği belirtildi.
ABD TARAFI NETLİK İSTİYOR
Buna karşılık ABD’li yetkililerin, Suudi Arabistan’ın Türkiye’nin geliştirdiği beşinci nesil savaş uçağı programı KAAN’a olası katılımı konusunda benzer bir garanti almadığı ifade edildi.
Habere göre Trump döneminde üst düzey savunma görevinde bulunan Bilal Saab, Suudi Arabistan’ın mevcut envanterinin zaten oldukça geniş olduğuna işaret ederek, "Türk savaş uçağının Suudi repertuvarında nereye oturacağını görmek zor" değerlendirmesinde bulundu.
Saab, Riyad’ın dünyadaki en gelişmiş F-15 Eagle varyantlarına sahip olduğunu, ayrıca Eurofighter Typhoon kullandığını ve F-35 teslimatının da gündemde olduğunu hatırlattı.
ABD SUUDİ ARABİSTAN'IN BAŞKA ÜLKELERE YÖNELMESİNDEN RAHATSIZ
Konuya yakın bir ABD’li yetkili, Washington yönetiminin muhtemel KAAN anlaşmasına ilişkin olarak Suudi Arabistan’ın ABD’den yapabileceği ilave alımlara ayırabileceği kaynakları başka ülkelere yönlendirmesinden rahatsızlık duyduğunu söyledi.
Yetkili, yönetimin Amerikan savunma ihracatında "tek tedarikçi" konumunu korumayı hedeflediğini belirtti.
İSRAİL’İN BÜYÜK TELAŞI
Trump, Suudi Arabistan’a İsrail’in sahip olduğu F-35’lerle benzer seviyede uçak satılabileceğini kamuoyuna açık şekilde dile getirmişti.
Ancak İsrail, bölgedeki "Nitelikli Askeri Üstünlük" (QME) doktrinini korumak istiyor.
İsrail Başbakanı Netanyahu, kasım ayında ABD Dışişleri Bakanı Rubio’nun Suudi Arabistan’a İsrail’den daha düşük konfigürasyonda F-35 verileceği yönünde güvence sunduğunu açıklamıştı.
ORTAK ÜRETİM VE TEKNOLOJİ TRANSFERİ
Middle East Eye'a göre Türkiye’nin Suudi Arabistan’a sunduğu en önemli unsur, ortak üretim ve teknoloji transferi imkanı. Veliaht Prens Muhammed bin Selman’ın Vizyon 2030 programı, savunma harcamalarının yüzde 50’sinin yerli üretimden karşılanmasını öngörüyor.
Hişam el-Gannam, ABD’nin derin ve yapılandırılmış ortak üretim ile teknoloji transferi konusundaki angajman hızının Suudi beklentilerinin gerisinde kaldığı algısının Riyad’ı daha esnek ortaklıklara yöneltebileceğini ifade etti.
DEĞİŞEN JEOPOLİTİK ZEMİN
Habere göre Suudi Arabistan ile Türkiye arasındaki savunma temasları, bölgedeki güç dengelerinin yeniden şekillendiği bir döneme denk geldi.
Uzmanlara göre Suudi Arabistan, İsrail’den daha düşük konfigürasyonda dahi olsa F-35 tedarikine sıcak bakıyor; ancak şartların Riyad açısından tatmin edici olması için pazarlık sürecinin devam etmesi bekleniyor.
