Son dakika... Suça sürüklenen çocuklar düzenlemesi teklifi: 15-18 yaş arasına müebbet hapis cezası verilebilecek
AK Parti Grup Başkanvekili Leyla Şahin Usta'nın açıklamaları şöyle; Gazi Meclisimiz bünyesinde kurulan, çocukların suça sürüklenmesine yol açan nedenlerin tüm boyutlarıyla incelenerek koruyucu ve önleyici mekanizmalar geliştirilmesiyle çocukların toplumsal yaşama etkin katılımlarının sağlanması için yapılması gerekenlerin belirlenmesi amacıyla oluşturulan Meclis Araştırması Komisyonu çalışmalarını tamamlamış olup raporunu Türkiye Büyük Millet Meclisi Başkanlığı'na sunmuştur.
Bu teklifin hazırlanması sürecinde söz konusu rapordan da istifade etmek suretiyle kıymetli komisyon üyelerimizle birlikte yaptığımız çalışmalarda hazırladığımız teklifi bugün sizlerin huzurunda ifade etmek istiyoruz. Bu anlayışla hazırlanan teklifin ülkemiz, milletimiz ve vatandaşlarımız için hayırlı olmasını temenni ediyoruz. Teklif ile 7 farklı kanunda değişiklik veya düzenleme öngörülmekte olup yürütme ve yürürlük hükümleri dahil toplam 18 maddeden oluşmaktadır. Teklifte suç işlenmesinin önlenmesi, caydırıcılığın sağlanması, kişilerin can güvenliğinin korunması, toplumsal huzurun güçlendirilmesi, infaz adaletinin sağlanması ile çocukların korunması ve daha etkin rehabilite edilebilmesine yönelik çok önemli düzenlemeler yer almaktadır. Şimdi size teklifte yer alan düzenlemelerle ilgili bazı bilgileri sunmak istiyorum.
15-18 YAŞ ARASINA MÜEBBET HAPİS
Çocukların suça karışması yalnızca ülkemizin değil, dünyanın birçok ülkesinin karşı karşıya bulunduğu çok boyutlu bir sorundur. Son yıllarda çocukların karıştığı ağır şiddet olaylarında yaşanan artış, suç işleme yaşının giderek düşmesi ve çocukların suç örgütleri tarafından istismar edilmesi, mevcut sistemin günümüz ihtiyaçları doğrultusunda yeniden değerlendirilmesini zorunlu hale getirmiştir.
"HAPİS CEZALARININ ALT VE ÜST SINIRLARI ARTIRILMAKTA"
Bu kapsamda teklifimizde Türk Ceza Kanunu'nun 31. maddesinin ikinci ve üçüncü fıkralarında yapılan düzenlemelerle hapis cezalarının alt ve üst sınırları artırılmaktadır. Ayrıca kasta dayalı kusurun ağırlığı, güdülen amaç, suçun işleniş şekli ve daha önceden kasıtlı bir suçtan dolayı hapis cezasına mahkûm edilmiş olma hususları göz önünde bulundurularak kasten öldürme ve neticesi sebebiyle ağırlaştırılmış yaralama suçlarını işleyen 15-18 yaş grubu çocuklar bakımından hâkimin takdirine bağlı olarak herhangi bir ceza indirimi uygulanmamasına yönelik bir düzenleme öngörülmektedir. Böylece 15-18 yaş arasındaki çocukların, saydığım şartların gerçekleşmesi halinde yine hâkimin takdir yetkisiyle müebbet hapis veya ağırlaştırılmış müebbet hapis cezası almasına yönelik bir düzenleme hayata geçirilmiş olmaktadır.
Yine kasten öldürme ve neticesi sebebiyle ağırlaştırılmış yaralama suçlarını işleyen 12-15 yaş grubu çocuklar bakımından da belirli şartların varlığı halinde hâkime takdir yetkisi verilerek daha az ceza indirimi uygulanabilmesine ve ceza almalarına imkân sağlanmaktadır. Yine Türk Ceza Kanunu'nda tekerrür hükümlerinin uygulanma yaş sınırı 18'den 15'e düşürülerek özellikle suç örgütleri tarafından 15-18 yaş grubundaki çocukların suçta kullanılmasının önlenmesi ve caydırıcılığın sağlanması amaçlanmaktadır.
Teklifte çocuğun gelişimindeki temel rolü dikkate alınarak Türk Ceza Kanunu'nda yer alan aile hukukundan kaynaklanan yükümlülüğün ihlali suçuna ilişkin cezaların alt ve üst sınırları da artırılmaktadır. Aile hukukundan kaynaklanan yükümlülüğün ihlali nedeniyle çocuğun kasten öldürme ve neticesi sebebiyle ağırlaştırılmış yaralama suçunu işlemesi halinde bu madde gereğince ebeveynlere verilecek cezanın yarısından iki katına kadar artırılması suretiyle ailenin çocuk üzerindeki sorumluluğunun güçlendirilmesi hedeflenmektedir.
Kıymetli basın mensupları. Teklifte çocuklar bakımından infaz sisteminin etkinliğinin artırılmasına yönelik önemli düzenlemeler de getiriyoruz. Bu kapsamda çocuk hükümlülerin hapis cezalarının doğrudan çocuk eğitim evlerinde infazına başlanması yerine çocuk kapalı ceza infaz kurumlarında infaza başlanmasına ve iyi hâlli olduklarının tespit edilmesi halinde eğitim evlerine ayrılmalarına imkân veren düzenleme yapılmaktadır.
Mevcut sistemde çocuk hükümlülerin cezalarının infazına doğrudan çocuk eğitim evlerinde başlanırken, artık hâkimin iyi hâl değerlendirmesi yapabilmesi amacıyla, kapsamlı bir heyet raporunun da bulunması şartıyla çocukların eğitim evlerine ayrılmasına ilişkin şartlar yeniden düzenlenmektedir. Çocuk hükümlülerin doğrudan çocuk eğitim evlerinde yerine getirilecek cezaları ile çocuk kapalı ceza infaz kurumlarından çocuk eğitim evlerine ayrılmalarına ilişkin ayrıntılı düzenlemeler de kanun teklifimizde yer almaktadır. Türk Ceza Kanunu'nda düzenlenen kasten öldürme suçları, cinsel dokunulmazlığa karşı işlenen suçlar, uyuşturucu veya uyarıcı madde imal ve ticareti suçu ile suç işlemek amacıyla örgüt kurma suçu bakımından koşullu salıverilme süresinin hesaplanmasında çocuğun 15 yaşını dolduruncaya kadar infaz kurumunda geçirdiği bir günün iki gün olarak kabul edilmesi uygulamasından vazgeçilecek. Bir günün bir gün olarak dikkate alınması sağlanacaktır. Böylece bu suçlar bakımından ceza indiriminden faydalanma imkânı olmayacaktır. Bu hükümler yalnızca kasten öldürme, cinsel dokunulmazlığa karşı işlenen suçlar, uyuşturucu veya uyarıcı madde imal ve ticareti suçu ile suç işlemek amacıyla örgüt kurma suçu bakımından uygulanacaktır. Teklifte toplum güvenliğinin korunmasına ilişkin önemli düzenlemeler de yer almaktadır. Bu kapsamda ateşli silahını dikkat ve özen yükümlülüğüne aykırı şekilde muhafaza ederek bu silahın çocuk tarafından ele geçirilmesine neden olan kişi hakkında bir yıldan üç yıla kadar hapis cezası öngörülmektedir. Teklifle Kabahatler Kanunu'na yeni bir madde eklenmektedir. Bu düzenleme ile 6136 sayılı Ateşli Silahlar ve Bıçaklar ile Diğer Aletler Hakkında Kanun kapsamı dışında kalan kesici, delici ve bereleyici aletlerin çocuklara satılması, çocuklar tarafından satın alınması ve taşınması yasaklanarak bu fiillere idari yaptırımlar getirilmektedir. Böylelikle çocukların tehlikeli silah ve aletlere kolaylıkla ulaşmasının önüne geçilmesi, çocukların korunması, şiddet olaylarının azaltılması ve toplum güvenliğinin sağlanması amaçlanmaktadır. Teklifle çocuk adalet sistemini, çocuğun korunmasını, rehabilitasyonunu ve yeniden topluma kazandırılmasını önceleyen bütüncül bir yaklaşımla güçlendirmek istedik.
"ADLİ SÜREÇTEKİ ÇOCUK" TERİMİ KULLANILACAK
Bu kapsamda çocuk hakları yaklaşımı doğrultusunda mevzuatta yer alan "suça sürüklenen çocuk" ibaresi yerine "adli süreçteki çocuk" ifadesi benimsenerek hakkında kesinleşmiş bir yargı kararı bulunmayan çocuklar bakımından masumiyet karinesini ve çocuk odaklı yaklaşımı daha güçlü şekilde yansıtan bir terminolojinin kullanılması hedeflenmektedir. Ceza sorumluluğu bulunmayan çocuklar bakımından barınma, eğitim, sağlık, danışmanlık ve bakım şeklindeki koruyucu ve destekleyici tedbirlerin yanında sosyal ve toplumsal hizmetler tedbiri, dijital risklerden korunma tedbiri, kitap ve kütüphane tedbiri, çevreye saygı ve çevre temizliği tedbiri ile tütün, nikotin, alkol, kumar, uyuşturucu ve uyarıcı madde ile davranışsal bağımlılığa yönelik tedbirler şeklinde yeni yönlendirme tedbirleri de kanun teklifimizle gündeme getirilmektedir. Böylelikle cezai sorumluluğu bulunmayan çocukların daha etkin şekilde rehabilite edilmesi ve toplumsal hayata hazırlanması amaçlanmaktadır. Akıl sağlığı veya alkol, uyuşturucu, bağımlılık ya da dijital bağımlılık nedeniyle kendisi veya başkaları açısından ciddi tehlike oluşturan çocukların ihtiyaç duydukları tedavi ve koruma hizmetlerine gecikmeksizin ulaşabilmeleri amacıyla hastane ile adliye arasında hızlı ve etkin karar alınmasını sağlayacak bir mekanizma bu düzenlemeyle yeniden kurulmaktadır. Böylece çocuklarımıza acil sağlık koruma tedbiri de getirilmektedir. Çocuk hakkında kamu davası açılması halinde ilgili kamu kurumlarının sürece zamanında dahil edilmesi sağlanarak adli süreç ile eğitim ve sosyal hizmet mekanizmaları arasında etkin bir iş birliği kurulması hedeflenmektedir. Yani bir çocuk hakkında kamu davası açılmışsa bu konuda Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığı ile Milli Eğitim Bakanlığı da çocukla ilgili bilgilendirilecektir. Çocuklar hakkında hükmün açıklanmasının geri bırakılmasına karar verilmesi halinde denetimli serbestlik sürecinde eğitim, sosyal uyum ve rehabilitasyonu destekleyen az önce saydığım yönlendirme tedbirlerinin uygulanmasına da imkân tanınmaktadır. Çocuklar hakkında sosyal inceleme raporlarının yargılama sürecinde daha etkin kullanılmasına yönelik olarak 15 yaşını doldurmamış çocuklar hakkında sosyal inceleme raporu alınmadan iddianame düzenlenmesi, iddianamenin iade nedenleri arasına alınmaktadır. Yani 15 yaşını doldurmamış bir çocuk hakkında iddianame hazırlanacaksa mutlaka sosyal inceleme raporu hazırlanmış olması gerekmektedir. Son olarak çocuklar hakkında verilen koruyucu ve destekleyici tedbir kararlarının etkin biçimde uygulanabilmesi amacıyla kurumlar arası koordinasyon güçlendirilmekte, anne, baba, vasi ve bakımdan sorumlu kişilerin bu kararlara uygun hareket etmelerini sağlayacak yaptırımlar da öngörülmektedir. Böylelikle çocuklarımızın üstün yararını esas alan, koruyucu ve önleyici mekanizmaları güçlendiren, rehabilitasyonu önceleyen ve ilgili tüm kurumların eş güdüm içinde çalışmasını sağlayan daha etkin bir çocuk koruma sisteminin oluşturulması amaçlanmaktadır.
Kıymetli basın mensupları, Adalet ve Kalkınma Partisi olarak bütün çalışmalarımız hukuk devleti ilkesinin geliştirilmesi ve adalet sisteminin güçlendirilmesine yöneliktir. Bugün Türkiye Büyük Millet Meclisi Başkanlığı'na sunmuş olduğumuz teklifle suç ve suçlulukla mücadelenin yanı sıra çocuklarımızın korunması ve rehabilite edilmesi bakımından önemli bir adım atıyoruz. Bu vesileyle teklifimizin ülkemize ve aziz milletimize hayırlı ve uğurlu olmasını diliyor, sizleri ve tüm vatandaşlarımızı saygıyla selamlıyorum.
