Sülalenin ilk doktoru olma yarışı! Üniversite adaylarına sordular: Neden Tıp Fakültesi?
KÜBRA KÖKLÜ - Yükseköğretim Kurumları Sınavı’nda (YKS) derece yapan öğrencilerin tıp fakültesini tercih etmesi araştırma konusu oldu. Marmara Üniversitesi Sosyoloji Bölümü’nden Rümeysanur Erikli Doğan, “Tıpta Eşit Olmayan Rotalar: Tıp Fakültesindeki YKS’de Yüksek Puan Alan Öğrenciler Arasında Sınıfsal Eşitsizlikler” başlıklı doktora teziyle tıp fakültesinde okuyan öğrencileri araştırdı. Araştırmada 2023’te YKS sayısalda ilk 10 bine girerek devlet üniversitelerindeki tıp fakültelerini kazanan 23 öğrenciye tıp fakültesi tercih nedenleri soruldu, tercihin ardındaki kültürel, eğitsel ve sınıfsal bağlantılar öğrenciler ve aileleriyle yapılan mülakatlarla incelendi. Araştırmanın danışmanlığını Orta Doğu ve İslam Ülkeleri Araştırmaları Enstitüsü Ortadoğu Sosyolojisi ve Antropolojisi Anabilim Dalı Başkanı Prof. Dr. Alim Arlı yaptı.
17 saat çalışılıyorlar
Ağırlıklı olarak Cerrahpaşa, ÇAPA, Marmara ve Sağlık Bilimleri Üniversitesi’ni kazanan 23 öğrenci ve 10’unun ailesi katıldığı araştırması hakkında bilgi veren Doğan, şu bilgileri verdi:
“Öğrencilerin tıp tercih etmelerindeki önemli etken ülkemizde doktorluğun garanti iş ve yüksek maaşla özdeşleştirilmesi. Halen ailelerde tıp kazanmak ve doktor olmanın alternatiflerine kıyasla en tepede. Tıpa karşı bu kesinlik algısına karşı mühendislik ya da temel bilim tercih etselerdi işsiz kalma korkuları ve özel sektörün getireceği belirsizlikler var. Araştırmanın odağı olan derece öğrencileri hedefledikleri dereceyi yapmak ve tıp kazanmak için günde yaklaşık 17 saate kadar ders çalışmış ve büyük bir disiplinle bu süreci yürütmüş özel bir grup. Bu başarıları her ne kadar büyük takdirle karşılansa da öğrencilerin ders çalışma ve hedef baskıları sinir krizleri ve bayılmalara varan duygusal yüklere neden olmuş.”
Doğu’da yüksek
Doğu ve Güneydoğu’da tıp fakültesine ilginin yüksek olduğuna dikkat çeken Doğan, “Doğu ve Güneydoğu Anadolu bölgelerinden gelen öğrencilerde ‘sülalenin ilk doktoru’ olma hedefi başarısını erken yaşta ispatlamış bu öğrencilere çok erken yaşta konmuş bir hedef. Nesillerdir devam eden mobilite arzusu bu öğrencinin doktor olmasıyla başarılacağına inanılıyor” dedi.YÖK’ün verilerine göre ise tıp fakültelerinde 132 bin öğrenci eğitim görüyor. İÜ-Cerrahpaşa’da öğrencilerin yüzde 23.5’i İstanbul’dan, yüzde 9.4’ü Gaziantep’ten geldi. Onu Bursa, Mersin, Van, Malatya, Adıyaman, Diyarbakır takip etti. Sağlık Bilimleri Üniversitesi’ni ise en çok İstanbul, Batman, Bursa, Gaziantep, Sakarya, Bingöl’den öğrenciler tercih etti.
‘Ailelerini kurtarmak istiyorlar’
Ebeveynleri iki gruba ayırdığını kaydeden Rümeysanur Erikli Doğan, çalışmasıyla ilgili şu bilgileri verdi:
“Anneleri ev hanımı ve babaları işçi, kendi hesabına çalışan ve güvenlik görevliliği, memurluk gibi yönetici konumunda olmayan hizmet sektöründe çalışan 13 öğrenciden oluşan birinci grubun tüm eğitim hayatları devlet okulunda geçmiş ve 1 yıllık dershane desteği hariç ücretli imkânlardan yararlanmayan bu öğrencilerin, ebeveynlerinin çoğunun ilk ve ortaokul mezunu. Ekonomik zorlukların çok yoğun yaşandığı bu grupta doktorluk henüz çekirdek ve geniş ailelerinde kimsenin erişmediği paha biçilemeyen ve herkesin hedef gösterdiği bir meslek.
Aralarında TÜBİTAK bilim olimpiyatlarında kimya ve matematik dallarında başarılar elde etmiş öğrenciler de var. Ancak buna doktor olmanın onlara hem kendilerine hem de ailelerine garanti iş ve yüksek maaşla ekonomik refah sağlayacağına inanıyorlar. Buna karşın mühendislik, fizik ve kimya gibi temel bilimlerin işsizlikle sonuçlanacağına inandıklarını söylüyorlar. Örneğin mühendislik ‘özel sektör’ demek ve garanti bir iş olarak görmüyorlar. Özel sektör bu grupta belirsizlik demek. Maddi durumu daha iyi olan grupta ise maddi imkanları yeniden üretmek kültürel aktivitelere, yurt dışı seyahatlerine, tatillere devam etmek, sıfır lüks arabalara binmek isteği var. ‘Cerrahlık okuyup kana tere bulaşmaktansa estetikte uzmanlaşıp en az 80 bin TL almak’ istiyorlar.”
