TBMM Dışişleri Komisyonu Başkanı Fuat Oktay’dan “İran” mesajı! ‘Türkiye’yi kapsayan çatışma riski yok’
AYŞEGÜLKAHVECİOĞLU / ANKARA - Oktay, özetle şunları söyledi:
SÜRPRİZ OLMADI: (ABD-İsrail’in İran’a saldırması) Hiç kimse için sürpriz olmadı ama biz bunun önlenmesine yönelik Türkiye olarak çok yoğun diplomasi çalışması yaptık. Bu yıl hem ABD hem de İsrail’in seçim yılı. Netanyahu kendi geleceğini bölgesel istikrarsızlıkta ve saldırganlıkta buluyor. Hamaney’i devirmiş biri olarak seçime girmek istedi. Ara seçime gidecek Trump ise kongrede savaş kararı almak yerine başkanlık yetkisini kullanarak ‘operasyon’ adı altında savaşa girmeyi tercih etti. Yani İsrail uzun vadeli bir savaşı arzu ederken ABD, çok daha kısa vadede sonuç alabileceği bir operasyonu arzuladı.
TRUMP’A NEGATİF ETKİ EDER: Savaşın uzaması ve ABD tarafında kayıpların artması, seçimleri Trump açısından negatif etkileme riskini ortaya çıkaracaktır. Süre uzadıkça mecliste ve kongrede aykırı sesler çok daha yükselmeye başlayacaktır. Dolayısıyla Trump, hızlı sonuç almak isteyecektir. Ama belli ki İran da olabildiğince bedel ödeterek sonuca gitmek istiyor.
İRAN RİSKLERİ OKUYAMADI: Savaşın bölgeselleşme riski var. Körfez ülkelerinin çoğu hedef alınmış durumda. İster istemez İran’a karşı bölgede karşı cephe oluşma riski doğdu. İran bu riski başlangıçta net okuyamadı.
MÜZAKERE MASASINA DÖNÜLMELİ: ABD ve İsrail’in dört kritik hedefi vardı: İran liderliği, deniz gücü, balistik füzeler ile devrim muhafızları ve rejim. Bölgede yıkıma, istikrarsızlığa sebebiyet vermeden, yeni kargaşalara, kan gölüne müsaade etmeden hızlıca müzakere masasına dönülmeli.
ÇATIŞMA RİSKİ YOK: (İran savaşının Türkiye’ye etkisi) Çatışma riski olmaz. NATO üsleri konusunda Türkiye kara, hava ve deniz boyutundaki tüm egemenlik hakkını sonuna kadar kullanan bir ülke. Burada bizim kontrolümüz dışında herhangi bir hareketin olması mümkün değil. Zaten biz topraklarımızdan İran’a veya başka bir ülkeye karşı herhangi bir saldırının olmasına da müsaade etmedik. İran da bu savaşın bir an önce durdurulmasıyla ilgili samimiyetimizi, gayretlerimizi biliyor. Böyle bir ortamda Türkiye’nin bir çatışmanın içerisinde olacağına ihtimal vermiyorum. Ülkemiz her türlü güvenlik riskine karşı gerekli bütün tedbirleri almış durumdadır.
‘Rejimin değişmesi kolay değil’
MÜDAHALEYE KARŞIYIZ: (İran’da rejim değişir mi?) İran halkı normal şartlarda rejime karşı olsa bile dışarıdan müdahaleyi kabul eden bir millet değil, bunu meşru görmez. Biz de dışarıdan rejimi değiştirmekle ilgili müdahaleye ilkesel olarak karşıyız. ABD, Venezuela uygulamasını başka yerlerde de işletebileceğini düşünüyor olabilir ama İran, bir Venezuela değil; kadim bir devlet. Ama stratejik hedefleri çok net belirlenmiş bir İran’ı da savaş içerisinde henüz göremiyoruz. Aşırı öngörülemez bir ortam var. Rejimin değişmesi kolay olmayacaktır ama mümkündür.
‘Göçe karşı tedbir aldık’
HER TÜRLÜ TEDBİRİ ALDIK: Göç konusu her zaman ciddi risk. Özellikle Afganistan, Pakistan ve İran bu kadar karışmışken. Türkiye olarak şu aşamada gördüğümüz bir risk yok. Hatta Van’daki Kapıköy sınır kapımızda tersine trafik var. Ama İran’daki durum uzun vadeli savaşa dönüşürse, istikrarsızlık bölgesel hâl alırsa bu risk her zaman var. Onun için her türlü tedbiri almış durumdayız.
TÜRKİYE’NİN TEZLERİNE YAKLAŞTILAR:(Son ABD ziyareti) Kongrede bize karşı 1,5 yıl öncesine göre daha pozitif bir ortam var. Hamas’ı terör örgütü olarak kabul etmememiz ve Rusya’nın müzakere masasında olması ısrarımız nedeniyle bize karşı olan negatif havanın tamamen değiştiğini, Türkiye’nin tezlerine yaklaşıldığını gördük.
‘KAAN’DA SORUN YAŞAMAYIZ’
YAZA KADAR GELİŞME OLMASI MÜMKÜN: KAAN motorlarıyla alakalı çok pozitif bir hava gördüm. Orada sorun yaşamayız. Birlikte çalışma konusunda hemfikir kaldık.
ORTA YOL FORMÜLÜ: S-400’lerle ilgili orta yol bulunması için teknik görüşmeler yapılıyor. Çalışmalar iyi gidiyor. Hem Türkiye’yi hem de ABD’yi tatmin eden bir şey çıktığında, CAATSA yaptırımlarının da çözümü muhtemel gözüküyor. (Orta yol formülü ne olabilir?) Çözüme yaklaşılıyor.
