Olağanüstü hareketlilik
ABD ile İran arasındaki diplomatik ve askeri gerilimlerin artması, Washington’ın Körfez’e bugüne kadar görülmemiş bir yığınak yapmaya başlaması, uluslararası toplumu alarma geçirdi. Birçok hükümet, olası askeri müdahale korkusuyla vatandaşlarını İran’ı terk etmeye çağırırken, Sofya Havaalanı hafta sonunda sivil hava trafiğine kapatıldı, ABD de bölge ülkelerinde bulunan bazı üslerindeki askeri personeli tahliye etmeye başladı.
Söz konusu olağanüstü hareketlenmenin merkezlerinden biri, Bulgaristan’ın Sofya Uluslararası Havalimanı. Uçuş izleme uygulaması “FlightRadar24” tarafından yayınlanan verilere göre, havaalanı, 23 Şubat’ta 01:15 - 02:50 saatleri arasında ve 24 Şubat’ta 01:05 - 03:35 saatleri arasında “askeri olmayan operasyonları” askıya alacak. Bulgaristan merkezli araştırma kuruluşu “Obektivno.BG” de, Hava Trafik Bildirimi (NOTAM) verilerini doğrulayarak, bu zaman dilimlerinde yalnızca askeri uçuşlara izin verileceğini bildirdi. Bununla birlikte “X”te paylaşılan bazı fotoğraflarda, Sofya Havalimanı’nda park etmiş ABD donanmasına ait çok sayıda tanker uçağın bulunduğu göze çarpıyor.
Uçak yoğunluğu
Sofya’daki Vasil Levski Havalimanı’nın 1 numaralı terminalinde önemli sayıda Amerikan askeri uçağının park halinde olduğunu gösteriyor. Bulgaristan eski dışişleri bakan yardımcısı ve şu anda güvenlik analisti olan Milen Keremedchiev, 7 ABD havada yakıt ikmaluçağı, 3 adet C-17 ve C-130 kargo uçağının yanı sıra askeri personel taşımak için kullanılan birkaç Boeing 747’nin bulunduğunu yazdı. Keremedchiev, “Hepsi İran’a doğru yolda... Görünüşe göre orada yakında çok sıcak olacak” yorumunu yaptı.
Bulgaristan Savunma Bakanlığı ise, uçakların,NATO’nun artırılmış teyakkuz faaliyetleri kapsamında yürütülen eğitim çalışmalarına destek için orada bulunduğunu savundu.
Olası çatışma endişelerinin artması, bazı ülkeleri de harekete geçirdi. Nitekim Polonya Başbakanı Donald Tusk, İran’daki tüm vatandaşlarını derhal ülkeyi tahliye etmeye çağırırken, İspanya ve Almanya da dahil olmak üzere diğer ülkeler de benzer çağrılar yaparak vatandaşlarına oradan ayrılmaları tavsiyesinde bulundu.
Almanya ve Norveç dahil bazı ülkeler, geniş çaplı çatışma patlak vermesi ihtimaline karşı, Orta Doğu’da eğitim veya destek görevlerinde bulunan bazı askeri birliklerini geri çekti.
New York Times gazetesi ise, ABD ordusunun Katar’ın başkenti Doha’daki El-Udeyd Hava Üssü’nde görevli yüzlerce askerini tahliye ettiği bildirildi. 10 bin personelin bulunduğu üs, “ABD’nin Orta Doğu’daki en büyük askeri tesisi ve bölge operasyonlarının merkezi” olarak kabul ediliyor. Bahreyn’deki üslerden de tahliyeler yapıldığıbelirtiliyor.
Öte yandan İsrail ordusu, yüksek alarm durumunda olduğunu açıkladı. Ordu Sözcüsü Effie Defrin, bölgesel gelişmeleri yakından izlediklerini belirtti, “Yüksek alarm durumundayız. Gözlerimiz her yönde açık ve operasyonel gerçeklikte yaşanabilecek herhangi bir değişikliğe yanıt için parmaklarımız her zamankinden daha fazla tetikte” ifadelerini kullandı.
İran, yeni silahıyla gözdağı verdi
Tüm yığınak ve tartışmaların gölgesinde, Devrim Muhafızları Ordusu Deniz Kuvvetleri, geçen günlerde düzenlenen “Hürmüz Boğazı Akıllı Kontrol” tatbikatında gemi konuşlu hava savunma füzesi Seyyad 3-G’yi ilk kez denedi. Devrim Muhafızları Ordusu, karadan ateşlenen hava savunma sistemi Seyyad 3’ün gemi konuşlu versiyonu “Seyyad 3-G”nin “Şehid Seyyad Şirazi” gemisinden ateşlendiği görüntüleri paylaştı. Dikey atım özelliğine sahip 150 km menzilli füzenin, “Şehid Süleymani” sınıfı gemiler için bölgesel hava savunma kalkanı oluşturma imkanı sağladığı belirtiliyor.
Tahran’dan NOTAM
Öte yandan İran, 24 Şubat’ta ülkenin doğu ve batı hava sahasında askeri atış faaliyeti nedeniyle Havacılara Bildiri (NOTAM) yayımladı.
‘Kısıtlı bir saldırıyı değerlendiriyorum’
ABD Başkanı Trump, İran’ı nükleer anlaşmaya zorlamak amacıyla kısıtlı bir saldırıyı değerlendirdiğini söyledi. Trump, basın mensuplarının, İran’a saldırı olasılığı konusundaki sorusu üzerine, “Kısıtlı bir saldırıyı değerlendirdiğimi söyleyebiliriz” dedi. Trump, olası bir askeri müdahalenin “travmatik’ olacağını ve Haziran ayında İran’ın üç nükleer tesisine düzenlenen saldırılardan daha ağır sonuçlar doğurabileceğini söyleyerek, “Ya bir anlaşma olacak ya da onlar için talihsiz olacak” ifadelerini kullandı.
Bununla birlikte “The Wall Street Journal” gazetesine göre, olası Amerikan saldırısının ilk dalgasında askeri ve hükümet yapıları hedef alınacak. Ancak Tahran yönetimi askeri misillemeyi tercih ederse bu kez rejimi devirecek daha yıkıcı saldırılar düzenlenecek.
‘Daha büyük’ beklentisi
İran’da ise daha geniş çaplı bir saldırı ihtimali konuşuluyor. 2024’te İsrail saldırısına uğrayan Parchin askeri kompleksinde uydu görüntülerine göre çatı ve beton güçlendirme çalışmaları yapıldı. ABD’nin geçen yıl bombaladığı Natanz ve Isfahan nükleer tesislerinde de yeniden inşa faaliyetlerinin sürdüğü tespit edildi.
Bununla birlikte İran Cumhurbaşkanı Mesud Pezeşkiyan, dış güçlerin ülkeyi teslim olmaya zorladığını ancak baskı ve zorluklara boyun eğmeyeceklerini belirtti. Dışişleri Bakanı Abbas Arakçi ise, “Savaşa da, barışa da hazırız. İran halkına saygılı bir dille hitap ederseniz, biz de aynı şekilde karşılık vereceğiz fakat bize güç diliyle konuşursanız, biz de aynı şekilde karşılık veririz” dedi.
Yığınak devam ediyor
ABD’nin bölgedeki yığınağı devam ediyor. Dünyanın en büyük uçak gemisi “USS Gerald R. Ford”, halihazırda Arap Denizi’nde konuşlanmış olan USS Abraham Lincoln taarruz grubuna katılmak üzere. Açık kaynaklı uçuş verilerini takip eden analistler, onlarca savaş uçağı, havadan erken uyarı uçağı ve elektronik harp uçağının Azorlar, Girit, Ürdün, Suudi Arabistan ve bölgedeki diğer yerlerdeki üslere doğru aktığını tespit etti.
Açık kaynak istihbaratını takip ve analiz eden bazı sosyal medya hesaplarındaki bilgilere göre son bir hafta içinde Avrupa ve Orta Doğu’ya ABD ordusuna ait 100’den fazla uçak geldi. USS Abraham Lincoln ile USS Gerald R. Ford ise, 120’den fazla savaş uçağını taşıyor. ABD EUCOM ve CENTCOM’un ise 200’den fazla jet ve yaklaşık 108 tanker uçağa ev sahipliği yaptığı tahmin ediliyor. F-22’lerse, Birleşik Krallık’taki RAF Lakenheath üssüne ulaştı. “Flightradar24” verilerine göre üç gün içinde 39 tanker uçak ve 29 ağır nakliye uçağı Avrupa’ya yönlendirildi.
ABD’nin Orta Doğu’daki askeri hareketliliği, eski Pentagon yetkilileri ve güvenlik uzmanları tarafından “son derece önemli ve olağanüstü hızlı” olarak tanımlanıyor. Uzmanlar, erken uyarı ve kontrol uçakları da dahil, “kilit destek unsurlarının” bölgeye yerleştirilmesinin, “ciddi bir askeri hazırlık” olduğunu söylüyor.
Aynı uzmanlar, bu çapta bir askeri yığınağın süresiz sürdürülemeyeceğine dikkat çekiyor. Nitekim, Karayipler’deki son konuşlandırmanın ABD’ye yaklaşık 3 milyar dolara mal olduğu tahmin ediliyor.
